Құрылтай сайлауы – елдің қоғамдық-саяси өміріндегі маңызды науқан. Оның заң талаптарына сәйкес, ашық әрі әділ өтуі бірнеше кезеңнен тұратын жүйелі ұйымдастыру жұмыстарын талап етеді. Әрбір кезеңнің өзіндік міндеті мен ерекшелігі бар. Сондықтан сайлаушылардың сайлау процесінің қалай өтетінін білуі азаматтық белсенділікті арттырып, өз құқықтарын тиімді жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
     Сайлау науқаны ең алдымен оны ұйымдастыруға бағытталған дайындық жұмыстарынан басталады. Бұл кезеңде сайлау комиссиялары құрылып, олардың мүшелері оқытылады, сайлау учаскелерінің материалдық-техникалық дайындығы тексеріледі. Сонымен қатар дауыс беруге қажетті құжаттар әзірленіп, бюллетеньдер дайындалады. Мүмкіндігі шектеулі азаматтардың дауыс беруіне қолайлы жағдай жасау да осы кезеңнің маңызды бағыттарының бірі.
     Келесі кезең – сайлаушылар тізімін нақтылау. Әрбір азамат өзінің қай сайлау учаскесінде дауыс беретінін алдын ала тексеріп, қажет болған жағдайда сайлаушылар тізіміне енгізу немесе мәліметтерін түзету жөнінде өтініш бере алады. Бұл жұмыстар азаматтардың конституциялық сайлау құқығын толық қамтамасыз етуге бағытталған.
     Сайлау алдындағы ақпараттық-түсіндіру жұмыстары да маңызды кезең саналады. Осы уақытта тұрғындарға сайлаудың мерзімі, дауыс беру тәртібі, сайлаушының құқықтары мен міндеттері туралы жан-жақты ақпарат беріледі. Бұқаралық ақпарат құралдары, ресми интернет-ресурстар және жергілікті атқарушы органдар халықтың дұрыс әрі сенімді ақпарат алуына жағдай жасайды.
     Негізгі кезең – дауыс беру күні. Белгіленген уақытта сайлау учаскелері өз жұмысын бастайды. Сайлаушылар жеке басын куәландыратын құжатпен келіп, бюллетень алып, арнайы жабдықталған кабиналарда өз таңдауын жасайды. Дауыс беру құпия түрде өткізіледі және әрбір азамат өз еркін ешқандай қысымсыз білдіруге құқылы. Сайлау учаскелерінде заңдылықтың сақталуын сайлау комиссиялары қамтамасыз етеді, сондай-ақ бақылаушылар мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері сайлау барысын қадағалай алады.
     Дауыс беру аяқталғаннан кейін бюллетеньдерді санау рәсімі басталады. Дауыстарды санау белгіленген заң талаптарына сәйкес ашық жүргізіледі. Оның қорытындысы бойынша хаттамалар рәсімделіп, жоғары тұрған сайлау комиссияларына жолданады. Кейін ресми нәтижелер жарияланып, сайлау науқаны өз мәресіне жетеді.
      Құрылтай сайлауының әрбір кезеңі заң талаптарына сәйкес нақты белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Оның ашықтығы, әділдігі және заңдылығы азаматтардың сенімін нығайтып, қоғамдық тұрақтылықты қамтамасыз етуге ықпал етеді. Сондықтан әрбір сайлаушы сайлау процесінің кезеңдерін біліп, өзінің азаматтық құқығын жауапкершілікпен пайдалануы маңызды.
 

Ермек Бекеи